Statut Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej stanowi zbiór podstawowych zasad organizacyjnych i obowiązujących reguł jej życia wewnętrznego.
    Są to zasady wynikające z leninowskiej nauki o roli partii – awangardy klasy robotniczej, najwyższej formy jej organizacji, przewodniej siły rewolucji socjalistycznej.
    Są to zasady wypróbowane i potwierdzone przez historyczne doświadczenie całego międzynarodowego ruchu robotniczego.
    Przestrzeganie tych zasad w praktycznej działalności partii jest nieodzownym warunkiem spełnienia przez nią doniosłych historycznych zadań, osiągnięcia jej programowych celów.
    Idea, której służy Polska Zjednoczona Partia Robotnicza – to idea komunizmu. W niej ucieleśnia się przyszłość świata.
    Jest to idea, której zwycięstwo uwolni ludzkość od niepewności jutra, od strachu przed wojnami, od nędzy i poniżenia, położy kres panowaniu wyzyskiwaczy nad ludem pracującym, panowaniu narodów silnych nad słabszymi. Tylko komunizm może zapewnić materialny i duchowy rozkwit ludzkości, a zdobycze pracy i geniuszu ludzkiego przeznaczyć całkowicie dla dobra i szczęścia człowieka.
    Służąc tym ideałom, PZPR służy Polsce. Dla dobra i lepszej przyszłości narodu PZPR dąży do zbudowania w Polsce ustroju socjalistycznego.
    Tylko ustrój socjalistyczny może zapewnić stały rozwój sił wytwórczych kraju, stale rosnący dobrobyt i kulturę społeczeństwa, wyzwolenie człowieka od wszelkiego wyzysku i niesprawiedliwości. Tylko socjalizm gwarantuje niepodległość narodową i suwerenność państwa polskiego.
Prowadząc klasę robotniczą i cały naród szlakiem budownictwa socjalizmu, PZPR dochowuje wierności szczytnym tradycjom walk narodu o wolność i postęp społeczny i godnie kontynuuje rewolucyjne tradycje polskiego ruchu robotniczego – I Proletariatu, SDKPiL, PPS-Lewicy, KPP, PPR, lewicowego nurtu PPS.
    PZPR uważa za swoją najwyższą dewizę wierność zasadom proletariackiego internacjonalizmu i zwalcza nacjonalizm we wszelkich jego postaciach. Polski rewolucyjny ruch robotniczy od swego zarania formował się pod znakiem internacjonalizmu, solidarności z walką proletariuszy wszystkich krajów, braterstwa broni z proletariatem rosyjskim, który obalił carat i dokonał pierwszej zwycięskiej rewolucji socjalistycznej. Ta solidarność i braterstwo broni łączą dziś Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą z Komunistyczną Partią Związku Radzieckiego i ze wszystkimi komunistycznymi i rewolucyjnymi partiami świata.
    Przewodząc narodowi polskiemu na drodze wiodącej do socjalizmu, PZPR kieruje się nauką marksizmu-leninizmu; zasady tej nauki stosuje się w sposób twórczy zgodnie z wymogami konkretnych warunków swego kraju. W procesie budowy nowego ustroju PZPR wyciąga nauki z doświadczeń własnych i doświadczeń bratnich partii, kształtując swą politykę w sposób sprzyjający umacnianiu kierowniczej roli partii w państwie i zaufania do niej wśród najszerszych rzesz ludu pracującego.
    Polska Zjednoczona Partia Robotnicza jest kierowniczą siłą polityczną Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Ta historyczna misja przypadła jej w udziale jako partii klasy robotniczej – tej klasy, która w sojuszu z chłopstwem pracującym od lat toczyła walkę o wyzwolenie społeczne i narodowe. Walka ta, jednocząca postępowe siły narodu polskiego, uwieńczona została zwycięstwem dzięki rozgromieniu hitleryzmu przez Związek Radziecki i antyfaszystowskie siły narodów świata.
    Jako czołowa partia Frontu Jedności Narodu – PZPR, współpracując z innymi stronnictwami politycznymi, nadaje kierunek działalności państwa ludowego oraz organizacji społecznych.
    Kierując walką przeciwko siłom reakcyjnym i wstecznym, wspomaganym przez imperializm i międzynarodową reakcję, i przezwyciężając wewnętrzne sprzeczności właściwe okresowi przejściowemu, PZPR zespala lud pracujący w budowie socjalizmu.
    Nieustającą troską PZPR jest zabezpieczenie stałego wzrostu poziomu życia ludzi pracy, a także wzrostu oświaty i kultury społeczeństwa.
    Temu celowi służy prowadzona przez PZPR polityka uprzemysłowienia kraju na podstawie nowoczesnej techniki i wszechstronnego rozwoju gospodarki narodowej. Tylko w ten sposób Polska może całkowicie wydźwignąć się z zacofania, odziedziczonego po ustroju kapitalistycznym i latach niewoli, i wysunąć się do rzędu przodujących gospodarczo państw Europy.
    Wierna zasadzie sojuszu robotniczo-chłopskiego, PZPR dąży do zapewnienia gospodarczego i kulturalnego postępu na wsi, do stałego wzrostu produkcji rolnej w gospodarstwach chłopskich, spółdzielczych i państwowych, popiera rozwój wszelkich form spółdzielczości wiejskiej, dąży do stopniowej, socjalistycznej przebudowy rolnictwa poprzez świadome, dobrowolne jednoczenie się gospodarstw chłopskich w wysoko wydajne gospodarstwa zespołowe – spółdzielnie produkcyjne.
    Dążąc do całkowitego zniesienia wyzysku człowieka przez człowieka, PZPR walczy z wszelkimi przejawami pasożytnictwa społecznego, o całkowite zwycięstwo sprawiedliwych, socjalistycznych stosunków w mieście i na wsi.
    PZPR uważa za jedno ze swych naczelnych zadań popieranie wszechstronnego rozwoju nauki i techniki, kultury i sztuki, pełne wykorzystanie osiągnięć myśli naukowej i zdobyczy kultury w dziele budowy socjalizmu.
    Partia jednoczy inteligencję z masami ludowymi, umacnia jej wieź z klasą robotniczą, rozstrzygającą o ograniczonym zespoleniu rewolucji naukowo-technicznej z socjalistycznym systemem społeczno-gospodarczym. Partia dąży do wychowania wysoko wykwalifikowanych kadr inteligencji oddanych sprawie socjalizmu.
    Troską partii jest wychowanie młodego pokolenia w duchu ideałów socjalizmu, umiłowania ojczyzny i ofiarności w pracy dla jej dobra, rozwijanie wśród młodzieży aktywności społecznej, zapewnienie jej najlepszych warunków nauki, pracy i wszechstronnego wychowania duchowego i fizycznego.
    Partia stoi na stanowisku rozwoju demokracji socjalistycznej, która sprzyja inicjatywie, płodnej krytyce i twórczemu udziałowi mas ludowych w życiu politycznym, gospodarczym i kulturalnym, wzmaga siłę państwa ludowego. Partia zdecydowanie zwalcza wszelkie próby wykorzystania demokracji przez siły wsteczne dla celów wrogich socjalizmowi.
    PZPR pobudza i popiera działalność związków zawodowych, samorządu robotniczego oraz gospodarczych, samorządowych organizacji chłopskich, które wdrażają coraz szersze masy ludowe do udziału w gospodarowaniu i rządzeniu krajem.
    Partia stoi na straży zdobyczy ludu pracującego i praworządności socjalistycznej, zwalcza wszelkie nieprawidłowości i nadużycia, wpaja świadomą dyscyplinę i troskę o mienie społeczne.
    PZPR krzewi świadomość socjalistyczną, zwalcza ideologię reakcyjną; ciemnocie, zabobonom i zacofaniu przeciwstawia wiedzę i postępową myśl naukową.

# 

    Polska Zjednoczona Partia Robotnicza widzi w sojuszu Polski z pierwszym państwem socjalistycznym, Związkiem Radzieckim, oraz z innymi państwami obozu socjalistycznego niezbędny warunek utrwalenia niepodległości, nienaruszalności granic i socjalistycznego rozwoju naszego kraju.
    Jedność obozu socjalistycznego wynikająca ze wspólnoty ideowej partii komunistycznych i robotniczych, oparta na zasadach braterskiej współpracy i pomocy wzajemnej równoprawnych i suwerennych państw socjalistycznych, pomnaża siły socjalizmu na całym świecie i stanowi najpotężniejszą zaporę przeciwko agresywnym dążeniom imperializmu i reakcji światowej.
    W dążeniu do utrwalenia pokoju i zapobieżenia groźbie wojny PZPR – wespół ze wszystkimi postępowymi siłami świata – kieruje się zasadą pokojowego współistnienia państw o różnych ustrojach społecznych.
    Polska Zjednoczona Partia Robotnicza dąży do rozwoju współpracy i solidarności w międzynarodowym ruchu robotniczym, popiera walkę ludów całego świata o pokój, wyzwolenie narodowe, demokrację i socjalizm.